Mentorschap aanvragen

Mentorschap vraagt u aan bij de kantonrechter als iemand door een lichamelijke of geestelijke beperking zijn persoonlijke belangen niet goed meer kan behartigen. Het gaat dan om beslissingen over zorg, behandeling, begeleiding en andere persoonlijke zaken.

De aanvraag staat of valt met een goede onderbouwing en complete formulieren. Als gegevens, bijlagen of een bereidverklaring ontbreken, loopt de behandeling vaak vertraging op.

Reken in veel situaties op een procedure van enkele weken. Is er haast, kijk dan tegelijk naar tijdelijke oplossingen, zoals extra zorg thuis of een verzoek om versnelde behandeling als de situatie dringend is.

Wanneer is mentorschap voor uw situatie passend?

Mentorschap is bedoeld voor volwassenen die hun persoonlijke belangen niet goed meer kunnen overzien of behartigen. Dat kan spelen bij dementie, een verstandelijke beperking, psychische problemen of andere situaties waarin iemand kwetsbaar is geworden. Een mentor beslist niet over geld of administratie, maar wel over zorg, behandeling, begeleiding en welzijn. Daarbij is mentorschap geen manier om iemand buitenspel te zetten. De rechter verwacht juist dat de wensen, gewoonten en voorkeuren van de betrokkene zo veel mogelijk leidend blijven, zolang dat verantwoord is.

Is er nog ruimte om zaken zelf te regelen, overweeg dan tijdig levenstestament opstellen, zodat duidelijk is wie namens u mag beslissen als dat later nodig is. In minder ingrijpende situaties kan een medische volmacht al voldoende zijn voor zorg- en behandelbeslissingen.

Wie mag de aanvraag doen en wie kan als mentor worden voorgesteld?

De aanvrager dient het verzoek in. De voorgestelde mentor is de persoon die u aan de rechter voordraagt voor de rol.

Onderdeel	Uitleg	Waar kijkt de rechter naar?
Wie mag aanvragen?	Onder meer de betrokkene zelf, een partner of levensgezel, familie, een zorg- of begeleidende instelling en in bijzondere gevallen het Openbaar Ministerie.	Of de aanvraag nodig en voldoende onderbouwd is.
Wie kan mentor worden?	Een familielid, vertrouwenspersoon of professionele mentor. Dat hoeft niet dezelfde persoon te zijn als de aanvrager.	Geschiktheid, betrouwbaarheid en belastbaarheid.
Familielid of professional?	Een familielid is vaak vertrouwd en dichtbij. Een professionele mentor biedt vaker meer afstand, continuïteit en ervaring bij complexe zorgsituaties.	Ook de voorkeur van de betrokkene, als die kenbaar is.

Wat heeft u nodig voor een complete aanvraag?

Gebruik altijd de actuele formulieren van Rechtspraak of van de bevoegde rechtbank. Bij een combinatie met bewindvoering zijn er vaak gezamenlijke formulieren.
Vul persoonsgegevens, de relatie tot de betrokkene en een duidelijke motivering van het verzoek volledig in.
Voeg de zorginhoudelijke of medische onderbouwing toe die nodig is om te laten zien waarom bescherming nodig is.
Neem de gegevens op van betrokken naasten en van de persoon die u als mentor wilt voorstellen.
Lever, als dat op het formulier wordt gevraagd, ook de bereidverklaring van de voorgestelde mentor mee. Een voorbeeldbrief kan hooguit aanvullend zijn; het standaardformulier blijft het uitgangspunt.

Zo verloopt de aanvraag bij de rechtbank

U dient het verzoek in bij de kantonrechter in de regio waar de betrokkene woont.
De rechtbank controleert de stukken. Ontbreekt er iets, dan kan om aanvulling worden gevraagd, wat extra tijd kost.
Daarna volgt meestal een zitting. Vaak worden de betrokkene, de aanvrager en de voorgestelde mentor gehoord.
De rechter beoordeelt of mentorschap nodig is en of een lichtere oplossing voldoende is. De beslissing volgt daarna schriftelijk, vaak binnen enkele weken. Een advocaat is voor deze aanvraag meestal niet verplicht, maar duidelijke stukken en goede voorbereiding helpen veel.

Kunt u mentorschap aanvragen zonder toestemming?

Ja, dat kan als iemand zijn persoonlijke belangen niet meer goed kan behartigen. Instemming is dus niet altijd vereist. De rechter weegt de mening van de betrokkene wel nadrukkelijk mee en kijkt altijd of een minder ingrijpende oplossing nog mogelijk is. Is er verzet of twijfel, dan zijn concrete voorbeelden, zorginhoudelijke informatie en een heldere uitleg van de risico’s extra belangrijk. Bij familieconflicten of verschil van inzicht met zorgverleners kijkt de rechter nog kritischer of het verzoek echt in het belang van de betrokkene is.

Wanneer vraagt u mentorschap én bewindvoering aan?

Een gecombineerde aanvraag ligt voor de hand als iemand niet alleen zorgbeslissingen, maar ook geldzaken en administratie niet meer goed kan overzien.

Onderdeel	Mentorschap	Bewindvoering
Gaat over	Zorg, behandeling, begeleiding en andere persoonlijke belangen.	Inkomen, rekeningen, administratie en vermogen.
Wanneer samen logisch?	Als zowel zorgkeuzes als financiële zaken bescherming nodig hebben.
Wie voert het uit?	Dat kan één persoon zijn of twee verschillende functionarissen, afhankelijk van wat passend en praktisch is.
Formulieren en vergoeding	Vaak gebruikt u een gecombineerd aanvraagformulier, maar de taken, beloning en verantwoording blijven per maatregel apart.

Welke hulp is mogelijk als u niet kunt wachten op de uitspraak?

Bespreek bij acute problemen of een versnelde behandeling of voorlopige maatregel mogelijk is in uw situatie.
Regel praktische hulp thuis parallel aan de aanvraag; mentorschap zelf organiseert geen thuiszorg, toezicht of nachtzorg.
Maak tijdelijke afspraken met familie, huisarts of bestaande zorgverleners over wie wat opvangt totdat de rechter beslist. Lees ook meer over wat doet een casemanager.
Komt WLZ-zorg in beeld, regel tijdig hulp bij CIZ‑aanvraag en verdiep u in de CIZ‑indicatiewijzer om de juiste indicatie en zorgprofielen te begrijpen.
Is direct meer ondersteuning nodig, dan kunt u denken aan particuliere thuiszorg, inwonende zorg of 24-uurszorg. Zuster in Huis kan in zo’n fase meedenken over passende zorg thuis als overbrugging of structurele oplossing.

Wat kost mentorschap aanvragen en hoe zit het met vergoedingen?

De kosten hangen af van het soort aanvraag en van de vraag wie als mentor optreedt.

Kostensoort	Waar moet u op letten?
Kosten rond de aanvraag	Controleer bij Rechtspraak of de rechtbank welke kosten in uw situatie gelden voor de procedure.
Vergoeding van de mentor	Bij een professionele mentor gelden andere regels dan bij een familielid of vertrouwenspersoon. Landelijke tarieven kunnen per jaar wijzigen.
Extra kosten	Denk aan juridisch advies of aanvullende stukken als die nodig zijn.
Combinatie met bewindvoering	De beloning van een bewindvoerder loopt apart van die van een mentor. Controleer daarom altijd de actuele officiële bedragen en voorwaarden voor 2026.

Na de uitspraak: wat verandert er, en wat als de rechter de aanvraag afwijst?

Als de rechter het mentorschap toewijst, mag de mentor namens de betrokkene meedenken en beslissen over zorg, behandeling en begeleiding. Daarbij blijft de eigen stem van de betrokkene zo veel mogelijk uitgangspunt. De uitspraak wordt schriftelijk vastgelegd. Daarna is het belangrijk dat betrokken partijen, zoals zorgaanbieders, behandelaars en andere direct betrokkenen, weten wie de mentor is.

Wijst de rechter het verzoek af, lees dan goed waarom. Soms kunt u ontbrekende stukken aanvullen of later opnieuw een verzoek indienen. In andere gevallen is beroep binnen de geldende termijn mogelijk. Mentorschap is bovendien niet automatisch blijvend: als de situatie verandert, kan de maatregel later worden aangepast of beëindigd.