Medische volmacht

Een medische volmacht is een document waarin u zelf iemand aanwijst die namens u met artsen en andere zorgverleners mag overleggen of medische beslissingen mag nemen als u dat later niet meer goed kunt. Daarmee houdt u juist regie: u bepaalt vooraf wie uw stem vertegenwoordigt en welke wensen daarbij leidend zijn.

Dat is iets anders dan een algemene financiële volmacht, een levenstestament of een behandel- of euthanasieverklaring. Deze documenten kunnen elkaar aanvullen, maar regelen niet hetzelfde. Wilt u misverstanden voorkomen, regel dit dan op tijd, zet uw wensen schriftelijk vast en bespreek ze met de mensen die later bij uw zorg betrokken kunnen zijn. Meer achtergrond en praktijkvoorbeelden vindt u onder zorgvolmacht.

Wanneer een ander namens u medische beslissingen mag nemen

Een vertegenwoordiger komt meestal pas in beeld als u zelf uw medische situatie, de gevolgen van een behandeling of uw eigen wensen niet meer goed kunt overzien of uiten. Zo werkt een volmacht voor medische besluitvorming: zolang u wilsbekwaam bent, blijft uw eigen beslissing leidend. Een medische volmacht vervangt uw stem dus niet zolang u nog zelf kunt beslissen. Een praktische toelichting over zelf kiezen wie voor mij zorgt helpt daarbij.

Daarom moet u de volmacht afgeven op een moment dat u uw belangen nog goed begrijpt en kunt afwegen. Dat is extra relevant als er langdurige zorg nodig wordt en een WLZ-indicatie in beeld komt. In de tekst kunt u opnemen of de volmacht direct bruikbaar is, of pas ingaat nadat een bepaalde situatie is vastgesteld, bijvoorbeeld wanneer duidelijk is dat u niet meer zelf over medische beslissingen kunt meebeslissen. Doet u als kind zorg aanvragen voor ouders, let dan extra op toestemming en vertegenwoordiging.

Wat u in een medische volmacht kunt opnemen

• Wie namens u optreedt: één vertegenwoordiger, eventueel met een reserve of een duidelijke taakverdeling als dat beter past.
• Welke bevoegdheden die persoon heeft, zoals overleg met artsen, toestemming voor behandeling, weigering van bepaalde zorg en keuzes over onderzoek of opname.
• Welke concrete instructies u meegeeft, bijvoorbeeld behandelingen die u wel of juist niet wilt, zodat uw vertegenwoordiger daarop kan terugvallen.
• Wie medische informatie mag ontvangen en of uw vertegenwoordiger verantwoording aflegt aan een partner, kind of andere vertrouwenspersoon.

Met wie u uw medische volmacht deelt

• Uw vertegenwoordiger en uw naasten, zodat later minder onduidelijkheid of conflict ontstaat.
• Uw huisarts en andere betrokken zorgverleners, zodat bekend is wie namens u mag spreken.
• Mensen die snel moeten kunnen handelen; geef hun een kopie en bewaar zelf een exemplaar bij uw belangrijke papieren.
• Uw vaste contactpersoon in de zorg thuis, bijvoorbeeld bij thuiszorg of inwonende zorg, en mensen die met u meedenken over ondersteuning thuis, bijvoorbeeld in een keukentafelgesprek, zodat de praktijk aansluit op uw afspraken.

Medische volmacht, levenstestament of behandelverklaring: wat past bij uw wensen?

Wilt u alleen medische vertegenwoordiging regelen, dan kan een losse medische volmacht voldoende zijn. Wilt u ook zaken rond geld, wonen en dagelijkse belangen vastleggen, dan past een breder document vaak beter.

Zelf een medische volmacht opstellen: dit zet u erin

• Kies eerst uw vertegenwoordiger en vraag of deze persoon die rol werkelijk wil en kan vervullen.
• Omschrijf daarna de bevoegdheden: waarover mag uw vertegenwoordiger meepraten of beslissen, en wat juist niet?
• Noteer uw grenzen en concrete zorgwensen, bijvoorbeeld rond behandeling, onderzoek, opname of het delen van medische informatie.
• Een eenvoudig voorbeeld van een medische volmacht of medische machtiging bevat meestal uw gegevens, de gegevens van uw vertegenwoordiger, een eventuele vervanger, de ingangsvoorwaarde, instructies, datum en handtekeningen.
• Maak de volmacht schriftelijk. Een mondelinge afspraak kan voorkomen, maar een gedateerde en ondertekende versie is in de praktijk veel bruikbaarder. Herzie de tekst ook na een diagnose, relatieverandering, overlijden van een vertegenwoordiger of gewijzigde zorgwensen.

Wanneer een medische volmacht niet genoeg is

Een medische volmacht lost niet alles op. Zolang u uw belangen nog goed kunt overzien, kunt u de volmacht aanpassen of intrekken. Ontstaat er later misbruik, conflict binnen de familie, twijfel over de uitleg of blijkt uw vertegenwoordiger niet geschikt of niet bereikbaar, dan kan de rechter een wettelijke vertegenwoordiger aanwijzen. Voor zorg- en persoonlijke beslissingen gaat het dan vaak om een mentor of curator; bij financiële zaken kan ook een bewindvoerder een rol hebben binnen het eigen terrein. Heeft u angst voor zorgfraude, tref dan op tijd maatregelen.

Zo’n wettelijke vertegenwoordiger kan binnen zijn of haar bevoegdheden voorrang krijgen op wat eerder in een volmacht was geregeld. Ook kunnen in bijzondere situaties, zoals verplichte zorg, aanvullende wettelijke regels gelden over wie als vertegenwoordiger mag optreden en hoe beslissingen worden genomen.

Kan uw huisarts een medische verklaring afgeven?

Kan een huisarts een medische verklaring afgeven?

Voor een medische volmacht meestal niet. De volmacht wordt niet door uw huisarts afgegeven, maar door u zelf opgesteld en ondertekend. U legt daarmee vast wie namens u mag spreken. Als u in het document hebt gezet dat de volmacht pas ingaat na een bepaalde situatie, kan een arts soms wel een rol hebben bij het vaststellen of bevestigen van dat moment.

Geldt uw medische volmacht ook na overlijden?

Eindigt een medische volmacht bij overlijden?

In principe wel. Een medische volmacht is bedoeld voor beslissingen tijdens uw leven en eindigt wanneer u overlijdt. Wilt u regelen wie na uw overlijden informatie uit uw medisch dossier mag opvragen, dan moet u dat apart vastleggen. Dat is niet hetzelfde als een doorlopende bevoegdheid om namens u medische beslissingen te nemen, en zorgverleners beoordelen daarbij altijd wat zij volgens de regels mogen delen.